Ödenmeyen bir fatura, iade edilmeyen borç para, karşılıksız çıkan bir çek… Alacağın tahsili için izlenecek yol; alacağın belgeye bağlı olup olmadığına, borçlunun itiraz ihtimaline ve alacağın ticari nitelik taşıyıp taşımadığına göre değişir. Doğru yolun baştan seçilmesi hem süreyi hem de masrafı ciddi ölçüde etkiler. Bu yazıda alacak tahsilinde başvurulan yolları sırasıyla ele alıyoruz.

1. İhtarname ile Borçluyu Temerrüde Düşürmek

Vadesi belirli olmayan borçlarda borçlu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. Noter aracılığıyla gönderilen ihtarname; borcun hatırlatılması, ödeme için süre verilmesi ve temerrüt faizinin başlangıcının belirlenmesi açısından önemlidir. İhtarname ayrıca ileride açılacak davada delil işlevi görür. Kesin bir vade günü kararlaştırılmışsa borçlu, bu günün geçmesiyle ihtara gerek olmadan temerrüde düşer.

2. İlamsız İcra Takibi

Elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklı, doğrudan icra dairesinde ilamsız takip başlatabilir. Borçluya ödeme emri gönderilir ve borçlunun ödeme emrine yedi gün içinde itiraz etme hakkı vardır.

• Borçlu itiraz etmezse: Takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir.
• Borçlu itiraz ederse: Takip durur. Alacaklının takibi devam ettirebilmesi için itirazı ortadan kaldırması gerekir.

İlamsız takip hızlı ve düşük maliyetli bir başlangıç yoludur; ancak borçlunun kolayca itiraz edebileceği unutulmamalıdır.

3. İtirazın Kaldırılması ve İtirazın İptali

Borçlunun itirazına karşı iki yol vardır:

• İtirazın kaldırılması: Alacak imzası ikrar edilmiş bir belgeye veya resmi belgeye dayanıyorsa, alacaklı icra hukuk mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Bu başvuru, itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Daha hızlı bir yoldur.
• İtirazın iptali davası: Alacak bu nitelikte bir belgeye dayanmıyorsa, alacaklı genel mahkemede itirazın iptali davası açar. Dava, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Alacağın likit olduğu ve borçlunun itirazının haksız çıktığı durumlarda borçlu, alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilebilir.

4. Çek ve Senet Alacakları: Kambiyo Senetlerine Özgü Takip

Alacak çek, bono (senet) veya poliçeye dayanıyorsa kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatılabilir. Bu takipte borçlunun itiraz süresi beş gündür ve itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz; takibin durması için icra mahkemesinin karar vermesi gerekir. Bu nedenle kambiyo takibi, alacaklı açısından en güçlü icra yollarından biridir.

5. İhtiyati Haciz: Borçlu Mal Kaçırmadan Önce

Vadesi gelmiş ve rehinle güvence altına alınmamış bir para alacağı için alacaklı, mahkemeden ihtiyati haciz kararı alarak borçlunun mallarına dava veya takip sonuçlanmadan önce el koyabilir. Borçlunun mal kaçırma riski bulunduğu durumlarda bu yol büyük önem taşır. Mahkeme kural olarak alacaklıdan teminat ister. İhtiyati haczin ardından kanuni süreler içinde takip başlatılmalı veya dava açılmalıdır.

6. Ticari Alacaklarda Zorunlu Arabuluculuk

Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. İtirazın iptali davaları da bu kapsamda değerlendirilir. Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanırsa, avukatların da imzaladığı anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge sayılır ve doğrudan icraya konulabilir. Tüketici uyuşmazlıklarında da belirli durumlarda arabuluculuk zorunludur.

7. Alacak Davası

İcra takibi yapılmadan doğrudan alacak davası açmak da mümkündür. Özellikle alacağın miktarının tartışmalı olduğu, bilirkişi incelemesi gerektiren veya borçlunun mutlaka itiraz edeceği öngörülen durumlarda doğrudan dava yolu tercih edilebilir. Dava sonunda alınan ilam, ilamlı icra yoluyla takip edilir.

Zamanaşımına Dikkat

Alacaklar sınırsız süre talep edilemez. Türk Borçlar Kanunu’na göre genel zamanaşımı süresi on yıldır. Kira bedelleri ve diğer dönemsel edimler, faiz alacakları, vekâlet, komisyon, acentelik ve ticari simsarlık sözleşmelerinden doğan alacaklar ile eser sözleşmesinden doğan bazı alacaklar ise beş yıllık zamanaşımına tabidir. Çek ve senetlerde ise çok daha kısa zamanaşımı süreleri uygulanır. Bu nedenle eski alacaklar için süre hesabı işin başında yapılmalıdır.

Hangi Yolu Seçmeliyim?

• Elinizde çek veya senet varsa: Kambiyo senetlerine özgü takip.
• Borçlunun imzaladığı bir borç belgesi varsa: İlamsız takip, itiraz halinde itirazın kaldırılması.
• Fatura, cari hesap veya yazışmalara dayanan ticari alacaklarda: İlamsız takip, itiraz halinde arabuluculuk ve itirazın iptali davası.
• Borçlunun mal kaçırma riski varsa: Her durumda önce ihtiyati haciz seçeneği değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Senetsiz verilen borç para geri alınabilir mi?

Alınabilir; ancak ispat önemlidir. Banka havalesi açıklamaları, mesajlaşmalar ve tanıklar delil olarak kullanılabilir. Belirli bir tutarın üzerindeki hukuki işlemlerin senetle ispatı kuralı nedeniyle delil durumu işin başında değerlendirilmelidir.

Borçlunun malı yoksa ne olur?

Haciz sonucunda alacağı karşılayacak mal bulunamazsa alacaklıya aciz vesikası verilir. Aciz vesikası, borçlunun ileride edineceği mallar için takibin sürdürülmesine imkân tanır.

Alacağa faiz işler mi?

Borçlu temerrüde düştüğü tarihten itibaren temerrüt faizi talep edilebilir. Ticari işlerde alacaklı, Merkez Bankası’nın avans işlemlerine uyguladığı faiz oranında temerrüt faizi isteyebilir. Bu oran, yasal faize göre genellikle daha yüksektir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki mütalaa niteliğinde değildir. Somut durumunuz için ayrıca hukuki destek alınması önerilir. Son güncelleme: Eylül 2026.