Dolandırıcılık, bir kişinin hileli davranışlarla aldatılarak onun veya başkasının zararına olarak failin kendisine veya başkasına yarar sağlamasıdır. İnternet ilanları, telefonla kendini polis ya da savcı olarak tanıtan kişiler, sahte kiralık ev ilanları ve yatırım vaatleri, son yıllarda en sık karşılaşılan dolandırıcılık türleri arasındadır. Suç, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 157. maddesinde basit hali, 158. maddesinde ise nitelikli halleriyle düzenlenmiştir.

Basit Dolandırıcılık (TCK 157)

Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Suçun oluşması için hilenin, mağduru aldatmaya elverişli olması ve mağdurun bu aldatma sonucunda malvarlığı üzerinde tasarrufta bulunması gerekir. Basit bir yalan her zaman hile sayılmaz; hilenin belirli bir yoğunlukta ve mağdurun denetim imkânını ortadan kaldıracak nitelikte olması aranır.

Nitelikli Dolandırıcılık (TCK 158)

Dolandırıcılığın kanunda sayılan belirli yöntemlerle veya belirli kişilere karşı işlenmesi halinde ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır. Başlıca nitelikli haller şunlardır:

• Dini inanç ve duyguların istismar edilmesi,
• Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanılması,
• Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanılması,
• Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması,
• Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması,
• Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanılması,
• Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerce ticari faaliyetler sırasında işlenmesi,
• Serbest meslek sahibi kişilerce, mesleklerinden dolayı kendilerine duyulan güven kötüye kullanılarak işlenmesi,
• Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla işlenmesi,
• Sigorta bedelini almak maksadıyla işlenmesi,
• Kişinin kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurumlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle işlenmesi.

Bilişim sistemlerinin veya bankaların araç olarak kullanılması ve kendini kamu görevlisi ya da banka çalışanı olarak tanıtma gibi hallerde, hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası ise suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte ya da örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde ceza ayrıca artırılır.

Etkin Pişmanlık: Zararın Giderilmesi (TCK 168)

Dolandırıcılık suçunda failin mağdurun zararını gidermesi, cezada önemli bir indirim sağlar:

• Kovuşturma başlamadan önce zararın aynen geri verilmesi veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi halinde ceza üçte ikisine kadar indirilir.
• Kovuşturma başladıktan sonra, hüküm verilmeden önce zararın giderilmesi halinde ise ceza yarısına kadar indirilir.

Kısmi ödeme durumunda etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanılabilmesi için mağdurun rızası aranır. Zararın ne zaman ve nasıl giderileceği, savunma stratejisinin en önemli parçalarından biridir.

Soruşturma ve Yargılama

• Şikâyet: Dolandırıcılık suçu şikâyete bağlı değildir. Savcılık suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatır.
• Zamanaşımı: Basit dolandırıcılıkta dava zamanaşımı 8 yıl, nitelikli dolandırıcılıkta 15 yıldır.
• Görevli mahkeme: Hem basit hem nitelikli dolandırıcılık davaları kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülür.
• HAGB ve erteleme: Nitelikli dolandırıcılıkta cezanın alt sınırı en az üç yıl olduğundan, HAGB ve erteleme kural olarak mümkün olmaz. Basit dolandırıcılıkta ise somut cezaya göre değerlendirilir.

Dolandırıldıysanız Ne Yapmalısınız?

1. Bankanızı hemen arayın: Para transferi yapıldıysa, karşı hesabın bloke edilmesi için bankanıza derhal bildirimde bulunun. İlk saatler çok önemlidir.
2. Delilleri saklayın: Mesajlar, arama kayıtları, dekontlar, ilan ekran görüntüleri ve karşı tarafın hesap bilgileri silinmeden kayıt altına alınmalıdır.
3. Suç duyurusunda bulunun: Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa başvurun. Suç duyurusu dilekçesinde olayın kronolojisi ve paranın gönderildiği hesaplar açıkça belirtilmelidir.
4. Zararın tazmini: Ceza soruşturmasından bağımsız olarak, zararın tahsili için hukuki yollar ve ihtiyati haciz seçeneği değerlendirilebilir. Ayrıntılar için alacak tahsili yazımıza bakabilirsiniz.

Hesabınız Dolandırıcılıkta Kullanıldıysa

Uygulamada sık karşılaşılan bir durum da, bir kişinin banka hesabının veya hattının, kendisi farkında olmadan ya da küçük bir ücret karşılığında “hesap kiralama” yoluyla dolandırıcılıkta kullanılmasıdır. Bu kişiler hakkında da nitelikli dolandırıcılığa iştirak veya başka suçlar yönünden soruşturma başlatılabilir. Böyle bir durumda ifade vermeden önce avukatla görüşmek, olayın gerçek bağlamının dosyaya doğru yansıtılması açısından önemlidir. Gözaltı süreci için gözaltı yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

İnternetten dolandırıldım, param geri alınabilir mi?

Paranın aktarıldığı hesaplar hızlı bir şekilde tespit edilip bloke edilirse iade imkânı artar. Ceza soruşturmasının yanında hukuki yollarla da tazmin talep edilebilir.

Borcunu ödemeyen kişi dolandırıcılık suçu işlemiş olur mu?

Her borcun ödenmemesi dolandırıcılık değildir. Borç ilişkisinin kurulması sırasında hileli davranışlarla aldatma yoksa uyuşmazlık hukuki niteliktedir ve alacak takibi yoluyla çözülür.

Nitelikli dolandırıcılığın cezası kaç yıl?

Üç yıldan on yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır. Bilişim sistemleri veya bankaların araç olarak kullanıldığı hallerde alt sınır dört yıldır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki mütalaa niteliğinde değildir. Somut bir soruşturma veya dava için ayrıca hukuki destek alınması önerilir. Son güncelleme: Eylül 2026.